Giuseppe Tomasi di Lampedusa: "Lampart"

“Jeśli chcemy, by wszystko pozostało tak, jak jest, wszystko musi się zmienić” stwierdza w rozmowie z głównym bohaterem powieści księciem Saliną, jego siostrzeniec. I właśnie o zmianie: zmianie ustrojowej, zmianie poglądów, dojrzewaniu bohaterów opowiada “Lampart”, którego akcja rozgrywa się na Sycylii w latach 1860 - 1910. A także o śmierci, która pojawia się już w pierwszym zdaniu powieści: “Nunc et in hora mortis nostrae. Amen”. Opowiada też o ludzkich charakterach, historii i naturze - i to w jaki sposób! Humor, melancholia i ironia, zaduma nad złożonością istnienia, mądrość i wspaniałe opisy ludzi i przyrody - wszystko to przeplata się na stronach powieści. Przypomnijmy choćby fragment związany z udziałem Księcia w balu: “Zaczął szukać miejsca, gdzie mógłby spokojnie wypocząć, z dala od ludzi, bliskich sercu, braci, oczywiście, ale jednak nużących. Znalazł je szybko w małej bibliotece, cichej, oświetlonej i pustej. Usiadł, a potem wstał, żeby napić się wody, która stała w karafce na stoliczku. “Naprawdę smaczna jest tylko woda” - pomyślał jak nieodrodny Sycylijczyk i nie wytarł sobie tych kilku kropel, które zostały mu na wardze.”

Giuseppe Tomasi di Lampedusa w opowieści o rodzinie Księcia Saliny zawarł wiele wątków historii własnej rodziny - książąt Lampedusa, wielkiego sycylijskiego rodu oraz szereg wątków autobiograficznych. “Lampart” nie licząc kilku opowiadań oraz szkiców dotyczących takich pisarzy, jak Szekspir i Stendahl jest jego jedyną powieścią, która ukazała się już po śmierci pisarza w 1957. W ostatnim roku życia pisarza została dwukrotnie odrzucona przez włoskich wydawców. Historia powstawania “Lamparta” i walka o jego wydanie przez umierającego pisarza to w zasadzie nienapisany epilog powieści. Wiele szczegółów dotyczących życia pisarza znaleźć można w świetnie napisanej biografii “The Last Leopard”, pióra Davida Gilmoura.

Giuseppe Tomasi di Lampedusa spoczywa na cmentarzu w Palermo. Opisany w “Lamparcie” pałac w Donnafugacie ma swój pierwowzór w rodzinnym pałacu matki pisarza w Santa Margharita di Belice. W Palermo natrafić można także na ruiny pałacu rodziny Lampedusa, a także kawiarnie, gdzie powstawał “Lampart”. Zapraszam więc do wędrówki szlakiem rodziny Saliny na stronach “Lamparta” i szlakiem Giuseppe Tomasi di Lampedusy na Sycylii.