Dolina Wiaru
Doliny Wiaru trzeba szukać na mapie Polski w jej południowo-wschodniej części, w środkowej części Pogórza Przemyskiego. Wiar wypływa z Gór Słonnych, już całkiem niedaleko Bieszczad oraz słynnego Arłamowa i kieruje się na wschód, na stronę ukraińską, po czym wraca do Polski i niedaleko Przemyśla wpada do Sanu.
Ten fragment Pogórza Przemyskiego bardzo przypomina mój ulubiony Beskid Niski: nieduże wzniesienia, urokliwe dolinki, cisza i spokój i tylko gdzieniegdzie niewielkie wioski lub miasteczka. A pośród tych pagórków i dolin kryją się fascynujące i przecudne miejsca, do których rzadko kto dociera. Naszą wyprawę w dolinę Wiaru zaczynamy w Birczy, niewielkim miasteczku na południe od Przemyśla, kierując się za znakami Kalwaria Pacławska i po paru kilometrach spotykamy Wiar. Niby niepozorna rzeczka, lecz - jak informują tutejsi mieszkańcy - potrafi dać się nieźle we znaki. Widać to zresztą na drodze, która w kilku miejscach jest mocno podmyta i w zasadzie jest to nie więcej niż połowa drogi.
Pierwszy postój to Posada Rybotycka, wieś składająca się z kilku gospodarstw. To tutaj stoi najstarsza zachowana cerkiew w Polsce, w dodatku jedyna obronna. Cerkiew pw. Św. Onufrego pochodzi z XV: zachowała się cała bryła obronna cerkwi, natomiast wewnątrz trwają obecnie prace restauratorskie, ale i tak można podziwiać w nawie i prezbiterium polichromię w stylu bizantyjskim (foto). Kilka kilometrów dalej w Rybotyczach kierujemy się na polną drogę oznaczoną Kopyśno. Tam podziwiamy inną murowaną greckokatolicką cerkiew pw. Opieki NMP z 1821 roku oraz położony na jej terenie cmentarz z charakterystyczną dzwonnicą (zdjęcie). Czerwony szlak, którym podążamy jakiś czas wiedzie na szczyt Kopystańki, z widokiem niemal na całe Pogórze. A w sąsiedztwie inna atrakcja: zagroda dzików, taplających się - zgodnie ze swoimi przyzwyczajeniami - w błocie.
Kolejny punkt trasy to Kalwaria Pacławska. W tym niewielkim miasteczku zbudowano w XIX na okolicznych stokach cały zespół kalwaryjski, składający się z 43 kaplic. Część z nich znajduje się bezpośrednio przy drodze wiodącej do Kalwarii, część w samej Kalwarii, a część już dość daleko, po drugiej stronie Wiaru. To są faktycznie dość duże kaplice, jak na przykład Domek Matki Bożej, czy kaplica U Kajfasza, a nie malutkie przydrożne kapliczki. Na szczycie 460-metrowego wzniesienia stoi zespół klasztorny z barokowym klasztorem, z cudownym obrazem Matki Boskiej Kamienieckiej (foto), a także kolejny zespół kapliczek. Z ich sąsiedztwa można podziwiać kolejną panoramę tej części Pogórza. Także we wsi podziwiać można charakterystyczne długie domy, ustawione krótszym bokiem do drogi, zawierające zarówno część mieszkalną, jak i gospodarczą. To na ich strychach mieszkają pielgrzymi, przybywający w okresie 11-15 sierpnia na święto Matki Boskiej Zielnej.
Wracamy do doliny Wiaru. Czas na odpoczynek nad rzeką. Znajdujemy zakole niedaleko obronnej cerkwi; trochę kamieniste, ale z dala od drogi. Towarzyszy nam tylko szum Wiaru i krzyk żołny. To fantastyczne miejsce. Na pewno więc powrócimy w te strony, by odkrywać inne urokliwe miejsca.
