Jacek Żakowski - "Anty TINA"

W czasach, gdy brak jakiejkolwiek dyskusji i refleksji o przyszłości świata i proponowanych rozwiązaniach społeczno-gospodarczych, gdy tematy prezentowane w mediach dotyczą - co najwyżej - przysłowiowego magla, napotkać jednak można czasem książki zmuszające do zastanowienia się, do przemyśleń i refleksji. Jedną z takich pozycji jest “Anty.TINA - rozmowy o lepszym świecie, myśleniu i życiu”, Jacka Żakowskiego.
“Anty.Tina” to zbiór rozmów z intelektualistami, reprezentującymi różne specjalności i zawody i różne widzenie współczesnego świata. Są wśród nich m.in.: Zygmunt Bauman i Leszek Kołakowski, Joseph Stiglitz i Naomi Klein, Ingvar Kamprad i Oscar Niemeyer. Jak pisze we wstępie Jacek Żakowski: “Na pierwszy rzut oka łączy ich niewiele - poza suwerennym, krytycznym, nonkonformistycznym myśleniem o rzeczywistości. (…) Bo moi rozmówcy skutecznie podważają prawdy powszechnie uznawane. (…) Nie wierzą w niezawodność rynku, w sprawność współczesnej demokracji i obowiązującego modelu globalizacji, w nieomylność WTO i MFW, w efektywność wielkich korporacji, w szczęście płynące z konsumpcji i konkurencji, w wyścig szczurów, we wszechpotęgę pieniądza, w misję Ameryki, w wyrównywanie historycznych rachunków, w sens wojny z terroryzmem”.

W rozmowach nie znajdziemy oczywiście gotowych rozwiązań problemów nurtujących współczesny świat. Ale tak naprawdę nie o to też chodzi rozmówcom. Ważna jest bowiem umiejętność stawiania pytań, diagnoza sytuacji, widzenie pozbawione konformizmu i odwaga innego spojrzenia na to, co nas otacza.

Szczególnie polecam rozmowy z Z. Baumanem, rozwijającym m.in. tezy zawarte w jego książce “Życie na przemiał”, o której pisałem w tej rubryce, L. Kołakowskim i B. Barberem. Szczególnie zmuszająca do myślenia jest rozmowa z L. Kołakowskim, zatytułowana “co jest ważne w życiu”, a kończąca się zbiorem 17-tu przykazań, wśród, których są i takie:

• “Iść na kompromisy ze sobą i światem”
• “Godzić się na miernotę życia”
• “Nie szukać szczęścia”
• “Nie wierzyć w sprawiedliwość świata”
• “Unikać rygoryzmu i fundamentalizmu”

Wszyscy rozmówcy J. Żakowskiego zdają się podpisywać pod stwierdzeniem szekspirowskiego Hamleta: “Świat wypadł z wiązań”. Zaś na pytanie J. Żakowskiego “pan chce losy świata odwrócić gadaniem”, Z. Bauman powiada: “Wie pan. Korneliusza Castoriadisa zapytano kiedyś “czy chce pan zmienić świat?” A on na to: “Boże uchowaj! Ja tylko chcę, żeby świat się zmienił. Jak to nieraz już w swojej historii uczynił”“.

Wydawać by się mogło, że publikacja tych rozmów zapoczątkuje burzliwą dyskusję, że pojawią się głosy za i przeciw, że zaczniemy wreszcie myśleć i dyskutować. A co nastąpiło?: jedna, czy druga mała wzmianka w prasie, spotkania z autorem, gromadzące zadziwiająco nieliczne grono i … cisza.

A może Hamlet miał naprawdę rację?