Powązki i zagadki literackie
Zapraszam na trochę nietypowy spacer po warszawskich Powązkach: Starych i Wojskowych. Będziemy wędrowali śladami specyficznych grobów literatów. Specyficznych, bo zdobionych cytatami lub bardzo charakterystycznymi ich tekstami, lub tekstami z nimi związanymi. A zagadki? No właśnie: nasza wędrówka będzie miała dwie – oczywiście ilustrowane zdjęciami - części: w pierwszej będą zagadki, w drugiej zaś rozwiązania.
W południe 1 listopada 2012 roku pogoda sprzyja spacerom po cmentarzu. Jest i trochę słońca, i trochę jesieni, no i całkiem sporo ludzi. W dodatku jest też trochę ptaków, które towarzyszyć będą nam w trakcie spaceru. Zaczynamy nasz zagadkowy spacer na Starych Powązkach przy dużym grobowcu z napisem „Serce serc”. Jak widać na zdjęciu do napisu wspina się małe dziecko. W pogrzebie tego pisarza wzięła udział cała Warszawa: sklepy były pozamykane, a latarnie owinięte kirem. A zdarzyło się to w roku … No i mamy pierwszą zagadkę: jaki to pisarz i kiedy odbył się jego pogrzeb?
Zanim powędrujemy dalej szlakiem zagadek spotkanie z … sikorkami bogatkami, buszującymi w liściach drzew nad sąsiednimi grobami. Niektóre przyglądają się nam z zainteresowaniem, inne zajęte są gimnastyką i różnymi akrobatycznymi figurami.
Dalej wędrujemy po Starych Powązkach, w stronę Katakumb i Alei Zasłużonych. Tam właśnie napotykamy kolejny grób z napisem: „Poeta , notariusz” (foto) . Pochowany tu jest poeta, dramaturg, eseista i właśnie … notariusz. I to właśnie notariusze, a nie poeci w 2000 roku odrestaurowali nagrobek. Zagadka numer dwa: kim jest ten „Poeta, notariusz”?
W sąsiedztwie natraficie na groby Stefana Kisielewskiego i jego syna Wacława, aktorów: Mieczysława Voigta (grającego m.in. w „Matce Joannie od aniołów”) i Mieczysława Czechowicza. Natomiast bardzo blisko Alei Zasłużonych natraficie na kolejny grób naszego zagadkowego spaceru. U podnóża nagrobka widnieje tekst: „I to by było na tyle”. Tekst pewnie wyda się Wam znajomy. No tak, nie mylicie się; w tym grobie pochowany jest … Pewnie już znacie nazwisko autora tej frazy, ale aby upewnić się, czy jest to prawdziwa odpowiedź na trzecią zagadkę przeczytajcie tekst do końca.
I jeszcze jedno spotkanie z ptakami. Tym razem są to wrony. Niektóre z nich wyjadają jarzębinę z wieńców położonych na groby, inne – myśląc, że to jesienne owoce - próbują dobrać się do plastykowych kulek w wieńcach. Inne wreszcie obserwują nas ze stoickim spokojem, aż zastanawiamy się: co też sobie one myślą?
Teraz przenosimy się na Powązki Wojskowe. Tu także znajdziemy kilka grobów z charakterystycznymi cytatami. Najpierw pod wysoką brzozą znajdujemy kamień, na którym wykute są liście i słowa jednego z jego wierszy: „Chciałbym i mój ślad na drogach ocalić od zapomnienia”. Poniżej na kamieniu znajdziemy nazwisko autora, daty jego urodzin i śmierci, a także imię i datę śmierci żony. Zagadka czwarta: kto jest autorem powyższej frazy i jak miała na imię jego żona?
A całkiem blisko tego grobu poety i jego żony natrafimy na grób innego literata. Na jego płycie nagrobnej odczytać można aforyzm: „Niełatwo jest żyć po śmierci. Czasem trzeba na to stracić całe życie”. Powyżej zaś daty: 1909 – 1966 oraz imiona i nazwisko. Czy wy też – tak, jak ja - często sięgacie po tom jego aforyzmów i odczytujecie, co celniejsze z nich. Dla ułatwienia powiem, że jakiś czas temu pisałem o tych aforyzmach w jednym z tekstów „Mola książkowego” (w drugiej części tego bloga, poświęconego książkom). Jak brzmią imiona i nazwisko tego literata – to zagadka piąta.
A na koniec: jeszcze jeden grób literata, także jednego z moich ulubionych autorów. Więc także pisałem o nim (a właściwie o jego głośnej biografii, wydanej parę lat temu) w jednym z tekstów „Mola książkowego”. Tym razem jednak na płycie grobu nie ma żadnego fragmentu jego utworów; jest za to rysunek globusa. Zagadka szósta i ostatnia: jakie nazwisko i jakie daty znajdują się na tej płycie nagrobnej i kiedy pisałem o biografii tego autora w „Molu książkowym”?
Ciekaw jestem, jak poradziliście sobie z powyższymi zagadkami. A może skomentowalibyście i zagadki i swoje odpowiedzi poniżej tego tekstu, w części „komentarze”?
Czas więc na rozwiązania zagadek i .. zdjęcia przedstawionych grobów. Kliknij więc “więcej” poniżej
„Serce serc” to oczywiście napis na grobowcu Bolesława Prusa (kwatera 209.) Jego pogrzeb odbył się 100 lat temu, w maju 1912 roku. Grobowiec zbudowany został jednak nieco później, już w czasach międzywojennych.
„Poeta, notariusz” to Bolesław Leśmian. Poeta, m.in. z racji niewielkiej postury był bohaterem wielu anegdot. Oto jedna z nich autorstwa Franca Fiszera: „Wyobraźcie sobie, siedzę w „Ziemiańskiej”, a tu zajeżdża pusta dorożka i wyskakuje z niej Leśmian”.
Autorem frazy „I to by było na tyle” jest zmarły w 2007 roku Jan Tadeusz Stanisławski. Satyryk, radiowiec, aktor i autor tekstów piosenek. Znany przede wszystkim z wykładów radiowych z “mniemanologii stosowanej” pt. “O wyższości Świąt Wielkiej Nocy nad Świętami Bożego Narodzenia”.
Zagadka czwarta była – jak sądzę - najłatwiejsza. Autorem frazy „Chciałbym i mój ślad na drogach ocalić od zapomnienia” jest Konstanty Ildefons Gałczyński, żyjący w latach 1905 - 1953. A pochodzi ona z wiersza … A to niech będzie extra zagadka dla Was. Gałczyński pochowany jest wraz z żoną Natalią.
„Niełatwo jest żyć po śmierci. Czasem trzeba na to stracić całe życie” to jedna z „myśli nieuczesanych” Stanisława Jerzego Leca. Kilka innych, moich ulubionych aforyzmów S.J. Leca, jak na przykład: „Czyn dogania myśl. Biada, gdy ją przegoni” znajdziecie na: Stanisław Jerzy Lec “Myśli nieuczesane”
A na płycie nagrobnej z rysunkiem globusa znajdziecie nazwisko: Ryszard Kapuściński i daty: 1932–2007. A w 2010 na blogu „Mol książkowy” pisałem o biografii Kapuścińskiego autorstwa Artura Domosławskiego w: Artur Domosławski “Kapuściński non-fiction”
Sześć zagadek rozwiązanych. Dla tych z Was, którzy doczytali do tego miejsca mam jeszcze zagadkę na deser. W trakcie zagadkowego spaceru po Powązkach odwiedziłem także i zapaliłem świeczkę na grobie jeszcze jednego literata, poety, z którym „zaprzyjaźniłem się” dawno, dawno temu, jeszcze w czasach szkolnych, recytując jego wiersze na szkolnych akademiach. Popatrzcie na poniższe zdjęcie – celowe nieco przyciemnione – i powiedzcie: kto jest tym poetą?
